Türkçe ve Tipografi

Türkçe Karakterlerin Eksikliklerine Bakınız. Şekil.1

Türkçe tipografideki ana problem tr-karakter font uyumsuzluğundan kaynaklanıyor. Alman, Fransız, Amerikan fontlarının Türkçe karakterlere uyarlanmış biçimlerini kullanarak kendi sanatımızı yapmaya çalışıyoruz. Türkçe Tipografi için kendi font biçimlerimizi geçte olsa düşünmemiz gerekiyor. Ş harfinin altında yer alan sarkaç neden altta olmak zorunda? Yada Ş harfini farklı nasıl ifade edebiliriz.

Doğru yada yanlış olduğunu gözetmeksizin bir süre sorgulamamız ve bu konuda üretmemiz gerekiyor. Arial, Verdana, Times …vs Bu fontların Türkçeye uyarlanışları ve Türkçe yazılışlardaki uyum-uyumsuzluk ilişkisini düşünmeliyiz.

Türkçe Karakter Fazlalığı Şekil.2

Şekil.2 de bahsetmek istediğim şey açıkça görülebilir. Türkçe karakterlerin latin kökenli diğer dillere nazaran farklı fazlalıkları bulunmakta, şimdi almancada farklı fazlalıklar var, Fransızcada farklı… diğerleri. Her dil grubunun kendine has özellikleri var daha çok batı dilleriyle Türkçeyi özdeşleştirmemin sebebi aynı harf grubunu kullanıyor oluşumuzdandır. Bugün avrupanın neredeyse hepsi latin alfabesini kulanmaktadır. Kuzey kısımlarda kiril-rus alfabesinin kullandığı göze çarpabilir. Türkiye’de Cumhuriyet kurulurken latin alfabesine geçmeyi seçmiş ve 90 yıllık bu süreçte artık geri dönülmez bir biçimde latin alfabesi damarlarımıza işlemiştir.

Latin alfabesiyle birlikte genç geçmişi büyük ama yazılışı yeni bil dille yaşamaya başladık. Başlarda nasıl yazacağımızı bilemedik. Elbette geçiş süreci oldu fakat bu süreç halen devam ediyor mu? Asıl merak ettiğim bu. Bu meraka uyanmamı sağlayan A.Selim Tuncer’e teşekkürler. Şöyle bir yazısı var; “Kuran Mekke’de indi, Kahire’de okundu, İstanbul’da ise yazıldı.” diye. Yazıyı okuduktan sonra bize aynı şeyin “latin alfesine sahip Türkçe için niye olmasın?” sorusunu yöneltiyor.

Ben önce farklılıklarımızı anlamamız gerektiğini düşünüyorum. Sonrasında bu farklılıkları nasıl değiştirebilir ve kullanabiliriz diye düşünmeye ve uygulamaya başlayabiliriz.

Ayrıca üstüne basarak söylemeliyim font konusunda acilen üretim yapmak gerekmekte. Tasarımlar çoğunluk bilgisayar bazlı oldu ve varsayılan gelen fontların Türkçeyle yeteri kadar uygun olduğunu düşünmüyorum. Şimdilik çözümler durumu idare ediyor.

Typografische Begriffe
karakter kullanımı
karakter kullanımı
karakter kullanımı

Kaynaklar:

http://tr.wikipedia.org/wiki/Fransız_alfabesi

http://tr.wikipedia.org/wiki/Almanca

http://selimtuncer.blogspot.com/2007/11/kuran-mekkede-indi-kahirede-okundu.html

http://tr.wikipedia.org/wiki/Tipografi

http://de.wikipedia.org/wiki/Typografie

Not:

Yazıyı yazma amacım Latin alfabesiyle Türkçe’yi en iyi şekilde nasıl yazarız sorusunu kendimize sormaktır. Bu soruyu iyi çözümler bulana kadar kendimize sormaya devam etmeliyiz. Bu uzun vadeli bir süreç.

“Türkçe ve Tipografi” için bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir